Verbijstering alom in Zuid-Afrika: vorige week heeft Kgalema Motlanthe, de vice-president van Zuid-Afrika, beslist dat dinsdag 27 december een wettige feestdag wordt. Enkel voor dit jaar evenwel. Vice-president Motlanthe maakte dit bekend in opdracht van president Jacob Zuma die momenteel op reis is in buurland Mozambique, en er hoogdringendheid is. De beslissing kwam er op verzoek van één lid van Fedusa (Federation of Unions of South Africa), een kleine vakbondsunie. Het veel grotere Cosatu (Congress of South African Trade Unions) is een regeringspartner, maar Cosatu had niet om een extra feestdag gevraagd. Volgens een bericht van de Zuid-Afrikaanse regering zelf had iemand bij de "National Union of Leather and Allied Workers" (NULAW) recent opgemerkt dat er dit jaar nog één vakantiedag extra kon toegekend worden. Maar nog verrassender is de timing: vakbondskoepel Fedusa heeft de compensatiedag pas aangevraagd op 18 november, en op 5 december heeft de president beslist dat 27 december een extra feestdag wordt.

Kerstmis en Welwillendheidsdag
25 december en 26 december zijn officiële feestdagen in Zuid-Afrika: resp. Kerstmis en Welwillendheidsdag (Day of Good Will). Maar als een public holiday op een zondag valt - en dat is dit jaar het geval voor Kerstmis - wordt er een extra vrije dag gegeven op de volgende dag - en die dag wordt dan ook een officiële feestdag. Dat staat zo beschreven in Section 2A van de Public Holidays Act van 1994 (gekend als "Act No.36 of 1994"). Alleen staan in die wet niet wat er moet gebeuren als ook die vervangdag al een feestdag is - en dat is hier het geval: maandag 26 december is Welwillendheidsdag. De meeste Zuid-Afrikanen hadden er zich al bij neergelegd dat er dit jaar geen compensatiedag zou zijn voor de "gemiste" zondag. Net zoals in 2005 dus, toen Kerstmis ook op een zondag viel. Maar vorige woensdag, als een donderslag bij heldere hemel, kwam er een persbericht vanuit de Uniegebouwen in Pretoria.

7 miljard Rand extra kosten
In het bedrijfsleven wordt de presidentiële beslissing niet echt geapprecieerd. Volgens Olivier Barbeau, chief operating officer van het Zuid-Afrikaans kantoor van het international accountancybureau BDO, zal de extra feestdag de Zuid-Afrikaanse economie zo'n 7 miljard Zuid-Afrikaanse Rand (650 miljoen Euro) kosten. Enerzijds door omzetverlies bij bedrijven, anderzijds omdat het personeel dat op die dag moet werken nu dubbel betaald moet worden. Volgens Olivier Barbeau (BDO South Africa) plaatst Zuid-Afrika zich met 12 tot 13 betaalde feestdagen op het niveau van geïndustrialiseerde landen, maar is het qua werkloosheid en inkomen per capita een ontwikkelingsland. "Onze handelsconcurrent China telt maar vier officiële feestdagen en dat geeft onze bedrijven een concurrentieachterstand", aldus Barbeau. "En die achterstand wordt nu nog een beetje vergroot door het onderste uit de kan te willen halen", voegt hij eraan toe. Ook het argument dat veel bedrijven tussen Kerstmis en Nieuwjaar sluiten veegt Barbeau (BDO SA) van tafel: "als dat gebeurt nemen werknemers daarvoor vakantiedagen op", aldus de BDO-woordvoerder, die populistische bedoelingen achter de extra vakantiedag vermoedt.

Toerisme en havens boos
Vooral in de toeristische sector is er gegrom: na het tegenvallende WK voetbal was ook 2011 geen al te goed jaar omdat er wegens de economische en financiële crisis minder Europese en Amerikaanse toeristen naar Zuid-Afrika gingen. Alle hotels, gastenhuizen en lodges in Zuid-Afrika zijn tijdens de eerstvolgende twee weken volzet, en nu zien ze plots hun personeelskosten van 27 december verdubbelen. Maar ook in de Zuid-Afrikaanse havens is men niet echt opgezet met de beslissing van president Zuma. De haven van Kaapstad zal alvast operationeel zijn: "we kunnen ons niet permitteren om drie dagen na elkaar op minimumdienst te werken en daarom behouden we de oorspronkelijke planning", zegt Michael Bagrain, voorzitter van de Cape Chamber of Commerce. Het personeel mag dus kiezen: betaald thuis blijven, of komen werken aan 200%.

Slechte timing
En overal geldt dezelfde kritiek: waarom wachtte de president zo lang om bekend te maken dat er een extra feestdag komt? Waarom plant het ministerie van Binnenlandse Zaken zo iets niet maanden vooraf? Het antwoord op die vraag is simpel: Africa rules. De Afrikaners zeggen het gelaten: "Afrika neem oor". Emotionele argumenten hebben het gehaald van rationele tegenargumenten: een geste naar honderdduizenden potentiële kiezers tegenover gezond verstand. Niet dat we iets tegen vakantiedagen hebben, maar we vinden het onfair dat bedrijven voor een voldongen feit gesteld worden.

Het persbericht - letterlijk:
Government Communication and Information System, 15 Dec 2011. The Federation of Unions of South Africa (Fedusa) has welcomed Acting President Kgalema Motlanthe's decision to declare December 27 a public holiday. The federation had sent a letter to President Jacob Zuma on November 18, asking for workers in South Africa to be granted an additional public holiday next year. "It came to our attention that during 2012, working South Africans will only enjoy 11 out of the 12 paid public holidays. One of our affiliates, the National Union of Leather and Allied Workers (NULAW) raised the point that Christmas falls on a Sunday in 2011 and, in terms of the Public Holidays Act it would mean that the subsequent Monday would be a public holiday. "However, Monday 26 December 2011 is the Day of Goodwill, meaning that it falls outside the ambit of the Public Holidays Act as it stands. The last time this occurred was in December of 2005," explained FEDUSA General Secretary, Dennis George. Motlanthe on Wednesday declared December 27 a public holiday throughout the country in terms of Section 2A of the Public Holidays Act, 1994.

Meer informatie :

• Zuid-Afrikaanse feestdagen in 2011
• Feestdagen in Zuid-Afrika in 2012

(bron : infozuidafrika be/nl - 20/12/2011)