Vorige zaterdag is Dennis Brutus (85j) overleden. Professor Brutus was een anti-apartheidsactivist die in 1964 en 1965 tesamen met Nelson Mandela in de gevangenis van Robbeneiland (Kaapstad) heeft gezeten. Dennis Brutus was een ANC-exile - een ANC-activist die Zuid-Afrika tijdens de apartheid in ballingschap ging om zo een jarenlange gevangenisstraf te ontlopen. Dennis Brutus werd op 28 november 1924 geboren in Salesbury in Zuid-Rhodesië (vandaag heet Salisbury ‘Harare' en Zuid-Rhodesië ‘Zimbabwe'). Hij studeerde Engels en Afrikaans aan de Universiteit Fort Hare (provincie Oost-Kaap) en Witwatersrand (Wits Johannesburg - provincie Gauteng). Als anti-apartheidsactivist werd hij in 1963 veroordeeld wegens landverraad; hij zat twee jaar gevangen in de gevangenis van Robbeneiland, maar in tegenstelling tot Nelson Mandela mocht Dennis Brutus in 1966 in ballingschap vertrekken: hij koos eerst voor Londen en later voor Pittsburgh, Amerika.

Brutus was mede-oprichter van de South African Sports Association, de organisatie die erin geslaagd was het Internationaal Olympisch Comité in 1964 te laten beslissen om Zuid-Afrika uit te sluiten van de Olympische Spelen van Mexico. De boycot van Zuid-Afrika voor de Olympische spelen duurde tot in 1994, en de meningen over de sportboycot zijn verdeeld: ook zwarte atleten waren door de boycot immers uitgesloten van deelname aan internationale evenementen, en blanke atleten hadden binnen Zuid-Afrika voldoende competitie-mogelijkheden. De apartheid werd officieel in 1948 geïnstalleerd, maar Zuid-Afrika werd niet onmiddellijk uitgesloten van de Olympische Spelen: het duurde immers tot in 1964, toen de communistische landen een meerderheid hadden binnen het dagelijks bestuur van het IOC, dat de boycot er kwam. Heeft die gewerkt? Wellicht is het met de sportboycot net zoals de economische boycot: de voorstanders van de boycot zijn er nog altijd van overtuigd dat de boycot bijgedragen heeft tot de afschaffing van de apartheid, en de tegenstanders zijn er nog altijd van overtuigd dat de schade die de boycot aan Zuid-Afrika toegebracht niet in verhouding stond tot het resultaat.

De eerste dichtbundel van Dennis Brutus was Sirens, knuckles and boots: het werk werd in 1963 gepubliceerd in Nigeria, toen hij op Robbeneiland gevangen zat. Brutus publiceerde in totaal zo'n twaalf werken en in 2007 kreeg hij voor zijn hele oevre de ‘Lifetime Honourary Award' van het Zuid-Afrikaans ministerie van Kunst en Cultuur. Volgens collega-dichter James Matthews, met wie Brutus vorige maand nog zijn 85ste verjaardag heeft gevierd, was hij dichter én activist tot aan zijn dood en bleef hij geloven in ‘la luta continua' - de marxistische slogan ‘de strijd duurt voort'. Zijn laatste brief was trouwens gericht aan de klimaatconferentie in Kopenhagen, en Brutus nam het (uiteraard) op voor de ontwikkelingslanden. Toch vindt Gideon Sam, de huidige voorzitter van het Zuid-Afrikaans Olympisch Comité (Sascoc) het jammer dat Brutus na de formele afschaffing van de apartheid - in 1994 - niet écht erkend werd als anti-apartheidsactivist en dat de Zuid-Afrikaanse sportwereld toen geen beroep heeft gedaan op zijn taalvaardigheden. Dennis Brutus overleed op 26 december aan de gevolgen van prostaatkanker; tesamen met zijn vrou May (van wie hij enkele jaren geleden scheidde) had hij 8 kinderen, 9 kleinkinderen en 4 achterkleinkinderen. Hij wordt eerstdaags in beperkte kring verast.

28 december 2009 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl