In tegenstelling tot België heeft Zuid-Afrika geen taalgrens. Volgens de nieuwe grondwet van 1994 heeft het land elf officiële talen die alle gelijkwaardig zijn (de ene al wat meer dan de andere...). Vooral in het onderwijs geeft dat aanleiding tot hevige discussies omdat eentalige Afrikaanstalige scholen door de nationale en provinciale ministeries van Onderwijs onder druk gezet worden om zich "open te stellen voor alle taalgroepen". Aan de scholen wordt dan gezegd dat ze dat best doen door hun Afrikaanstalig taalstatuut op te geven en Engelstalig te worden - of minstens tweetalig Afrikaans/Engels.

Een van de scholen die zich niet neerlegde bij dat dictaat was "Errie", de Hoërskool Ermelo in de provincie Mpumalanga. De meeste scholen en universiteiten hebben een nickname, en voor de Hoërskool Ermelo is dat "Errie". Errie is al 95 jaar een enkelmedium Afrikaanstalige school, net zoals er in Zuid-Afrika honderden scholen zijn die enkel Engelstalig onderwijs aanbieden. In januari 2007 schreven vijf leerlingen zich in bij Errie en vroegen er Engelstalig onderwijs aan. (In Zuid-Afrika valt het schooljaar samen met het kalenderjaar.) De schoolraad weigerde Engelstalig onderwijs te voorzien en de vijf scholieren gingen hun beklag doen bij zowel de provinciale als de nationale ministers van Onderwijs. Beide instanties beslisten dat de Hoërskool Ermelo ook Engelstalig onderwijs moest aanbieden. Errie ging tegen die beslissing in beroep, en in maart 2009 kreeg de school gelijk van het Hof van Beroep van Bloemfontein. Volgens de rechter is het aan de schoolraad om het taalbeleid van een school te bepalen en mag dat niet opgelegd worden door het ministerie van Onderwijs. Errie diende zijn taalbeleid (eentalig Afrikaans) dus niet te veranderen. Er zijn in en rond Ermelo voldoende Engelstalige scholen, motiveerde de schoolraad.

In augustus 2009 gingen zowel het nationaal ministerie van Onderwijs als het provinciaal departement van Onderwijs van de provincie Mpumalanga tegen die beslissing in beroep bij het Grondwettelijk Hof van Zuid-Afrika. Vandaag heeft het Grondwettelijk Hof het vonnis van het Hof van Beroep bevestigd. Het "Constitutional Court of South Africa" stelde vandaag dat het aan de school is om het eigen taalstatuut te bepalen, en niet aan het ministerie van Onderwijs. Adjunctrechter Dikgang Moseneke van het Grondwettelijk Hof heeft wel bepaald dat de schoolraad van de Hoërskool Ermelo het taalbeleid moet vastleggen volgens de Grondwet van 1994, maar dat is voor Errie geen probleem omdat het Afrikaans volgens de Grondwet één van de elf officiële talen is. Kallie Kriel, woordvoerder van het burgerrechtenforum Afriforum beschouwt de uitspraak van het Grondwettelijk Hof als een overwinning voor het recht op onderwijs in de moedertaal. Kriel merkt op dat de regering tot vandaag geen enkele eentalig Engelstalige school op de vingers tikte: "die owerheid was selfs bereid om buite hulle magte op te tree om ʼn ideologies-gedrewe vendetta teen Afrikaanse skole te voer", aldus Kallie Kriel van Afriforum.

Wie de geschiedenis van Zuid-Afrika kent weet wellicht dat het Afrikaans Medium Decree" van 1974 leidde tot zware onlusten in het land: de toenmalige apartheidsregering had via dat decreet bepaald dat het Afrikaans de enige lestaal moest worden voor wiskunde en Engels de enige lestaal voor wetenschappen. Op 16 juni 1976 vielen er 23 doden bij rellen in Soweto, toen zwarte studenten protesteerden tegen de invoering van het Afrikaans als verplichte lestaal. Dat het Grondwettelijk Hof van Zuid-Afrika vandaag bepaald heeft dat er ook in 2009 geen verplichte onderwijstaal mag opgelegd worden vanuit de regering is dus logisch. "Onderwijs moet in de moedertaal gegeven worden", is eigenlijk de boodschap van het Grondwettelijk Hof van vandaag.

14 oktober 2009 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl