Zuid-Afrika - Terwijl tientallen hulporganisaties uit Vlaanderen en Nederland hun uiterste best doen om de levensomstandigheden van de armsten der armen in Zuid-Afrika te verbeteren, hebben Zuid-Afrikaanse overheidsdiensten en parastatales al miljoenen Euro's gespendeerd aan tickets voor het wereldkampioenschap voetbal. De teller staat momenteel al op 110 miljoen Rand (11,3 miljoen Euro) en nog niet alle staatsdiensten hebben geantwoord op parlementaire vragen van de oppositie in het Zuid-Afrikaans parlement. Er werden zowel losse tickets voor wk wedstrijden gekocht als complete pakketten, inclusief wk tickets, overnachtingen, binnenlandse vluchten, huurauto's, vervoer ter plaatse, enz. De grootste spendeerders zijn uitgerekend de staatsbedrijven die regelmatig door kapitaalsinjecties met belastinggeld moeten gered worden zoals Eskom, South African Airways, Transnet en Petro SA. Oppositiepartij Democratic Alliance (DA) is razend dat Eskom schaamteloos voetbalpakketten gekocht heeft. Eskom in een staatsbedrijf dat 99% van de elektriciteitsmarkt controleert en in april 2010 zijn verbruikerstarieven met 30% heeft verhoogd. Op dit eigenste ogenblik loopt er zelfs een stakingsaanzegging bij Eskom omdat het bedrijf zegt de gevraagde 9% loonsverhoging niet te kunnen betalen. Nochtans kon Eskom vorige maand wel de vergoedingen voor de leden van het eigen uitvoerend comité met 83% verhogen. Eskom heeft op 8 april 2010 van de Wereldbank een lening van 2,8 miljard Euro gekregen om een nieuwe elektriciteitscentrale op steenkool te kunnen bouwen, en de Zuid-Afrikaanse staat heeft zich borg gesteld voor die lening. De Democratic Alliance (DA) is gechockeerd dat een bedrijf dat zo'n gunst krijgt van de Zuid-Afrikaanse belastingbetaler een gedeelte van het geld van de Wereldbank (World Bank) spendeert aan voetbaltickets. De DA laat tevens opmerken dat de politiek benoemde top van Eskom zichzelf al rijkelijk beloond heeft omdat het de bouw van de nieuwe centrale heeft toegewezen aan Hitachi Power Africa, een firma waarvan de regeringspartij ANC 25% van de aandelen heeft. Ook Zwelenzima Vavi, secretaris-generaal van de machtige vakbondskoepel Cosatu (Congress of South African Trade Unions) is verontwaardigd over de verspilzucht bij de overheidsbedrijven. Vavi, die met zijn Cosatu nochtans de regering steunt, is niet mals in zijn kritiek: "It's the most selfish way of spending money and it is recklessness of the worst kind". De Zuid-Afrikaanse mijnwerkersvakbond NUM (National Union of Mineworkers), dat 16.000 van de 32.000 Eskom-werknemers vertegenwoordigt, sluit zich aan bij Vavi. Vollgens Lesiba Seshoka van de NUM heeft geen enkele Eskom-werknemer een wk ticket gekregen. Eskom kocht in totaal 1.110 tickets, waarvan 700 pakketten van 17.000 Rand (1.746 Euro) en 400 "gewone" tickets, totaalprijs 12 miljoen Rand (1,23 miljoen Euro). Eskom-woordvoerder John Dludlu zei dat Eskom de aankoop van de WK tickets wel in de bevoegde parlementaire commissie zal verdedigen.

Toch is Eskom niet de grootste koper van tickets voor WK wedstrijden: die eer is voor South African Airways, de nationale luchtvaartmaatschappij van Zuid-Afrika die elk jaar een kapitaalsinjectie à la Sabena krijgt. SAA heeft 1.633 WK-tickets gekocht voor een totaalbedrag van 23 miljoen Rand (2,36 miljoen Euro). Volgens woordvoerster Fani Zulu werden de meeste tickets aan touroperators gegeven om de verkoop van binnenlandse vluchten te promoten. Dat kan uiteraard niet, want dan is de investering veel te groot in verhouding tot de mogelijke return.

De Democratic Alliance is ook boos op minister van Financiën Pravin Gordhan omdat hij staatsdiensten en parastatalen vooraf gewaarschuwd had om zich bescheiden te gedragen tijdens de Wereldbeker. Net het tegenovergestelde is gebeurd, want de voorlopige uitgavenstaat is een kaakslag voor iedereen die zich - vaak belangeloos - inzet voor de ontwikkelingshulp aan Zuid-Afrika en de echte noden van Zuid-Afrika kent. Volgens de DA werden er voor al minstens 110 miljoen Rand (11,3 miljoen Euro) tickets gekocht en werd er nog eens 17,3 miljoen Rand (1,777 miljoen Rand) gespendeerd aan WK-gerelateerde uitgaven zoals een VIP-behandeling, luxe vervoer en zelfs kunstwerken waarop een voetbal voorkomt. "Met dat geld had Zuid-Afrika 2.357 BNG-huizen voor armen kunnen bouwen", aldus Helen Zille (BNG = Breaking New Ground houses). Helen Zille is voormalig anti-apartheidsactiviste en nu parlementslid en voorzitster van de Democratic Alliance, de grootste oppositiepartij in het parlement van Zuid-Afrika.

Dit is de voorlopige lijst die de DA heeft samengesteld:

• 23 miljoen Rand (2,36 miljoen Euro) door South African Airways voor WK tickets (zie boven);
• 16,7 miljoen Rand (1,715 miljoen Euro) door het ministerie van Handel en Industrie, o.a. via de IDC - Industrial Development Corporation voor 3.054 World Cup tickets;
• 15 miljoen Rand (1,54 miljoen Euro) door het district Mangaung (Bloemfontein);
• 12,5 miljoen Rand (1,284 miljoen Euro) door oliebedrijf PetroSA voor 1.000 WK tickets. PetroSA (Petroleum, Oil and Gas Corporation of South Africa) is een staatsbedrijf dat alle staatseigendommen in die energiesectoren commercialiseert;
• 12 miljoen Rand (1,23 miljoen Euro) door elektriciteitsbedrijf Eskom (zie boven);
• 6,8 miljoen Rand (698.000 Euro) door de provincie Vrijstaat (Free State);
• 5,2 miljoen Rand (534.000 Euro) door het ministerie van Communicatie voor 2.786 tickets;
• 4,5 miljoen Rand (462.000 Euro) door de City of Johannesburg voor WK tickets, t-shirts en prullaria (de DA-leden van de City of Johannesburg stadsraad hebben hun WK kado's geweigerd);
• 4 miljoen Rand (410.000 Euro) door de provincie Gauteng voor 4.613 WK tickets;
• 3,3 miljoen Rand (339.000 Euro) door de SABC (South African Broadcasting Company);
• 1,4 miljoen Rand (144.000 Euro) door het Central Energy Fund;
• 1,2 miljoen Rand (123.000 Euro) door het provinciaal ministerie van Sport, Kunst, Recreatie en Cultuur van de provincie Mpumalanga;
• 1 miljoen Rand (103.000 Euro) door Sentech, het technologiebedrijf van de Zuid-Afrikaanse staat dat internet breder toegankelijk moet maken;
• 918.973 Rand (94.378 Euro) door het ministerie van Toerisme voor 180 WK tickets;
• 800.000 Rand (82.600 Euro) door het Zuid-Afrikaans postbedrijf (South African Post Office);
• 730.520 Rand (75.025 Euro) door het district Mbombela (Nelspruit);
• 500.000 Rand (51.350 Euro) door het district Tshwane (Pretoria);
• 314.000 Rand (32.250 Euro) door de CSIR (Raad voor Wetenschappelijk en Industrieel onderzoek);
• 278.160 Rand (28.567 Euro) door het provinciaal ministerie van Sport, Kunst, Recreatie en Cultuur van de provincie Oost-Kaap (Eastern Cape).

Wie deze opsomming nauwkeurig bekijkt zal merken dat de prijzen van de tickets enorm verschillen. Dat is uiteraard niet het geval: hier en daar is er gewoon wat meer blijven plakken voor de tussenpersonen (wij zouden dit corruptie heten)..

• "Zuid-Afrikaanse staatsinstellingen en parastatales constant in geldproblemen" - ons nieuwsbericht van 28 nov 2009
• "Belangenvermenging en corruptie in Zuid-Afrika: regeringspartij verdient 100 miljoen Euro aan een Eskom-lening van de Wereldbank" - ons nieuwsartikel van 3 april 2010

4 juli 2010 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl