Pretoria, Zuid-Afrika. Rechter Johan Kruger van het Hooggerechtshof Pretoria (High Court) heeft donderdagavond om 22u gevonnist dat Mzilikazi Wa Afrika onmiddellijk moet vrijgelaten worden. Wa Afrika is de journalist van de Zuid-Afrikaanse krant The Sunday Times die woensdagmiddag door de politie werd opgepakt. Hij werd nog niet formeel in beschuldiging gesteld en de politie bleef woensdag en donderdag ook opvallend vaag over de reden van zijn aanhouding. Volgens berichten zou Wa Afrika in het bezit geweest zijn van een kopie van de ontslagbrief van de Premier van de provincie Mpumalanga - een brief die vals bleek te zijn. Dat Mzilikazi Wa Afrika gearresteerd werd voor iets dat op het eerste zicht niet strafbaar is - in een dossier dat eerder op een studentengrap lijkt - bevestigt het vermoeden dat hij op vraag van de politietop aangehouden werd. Wa Afrika was namelijk één van de drie journalisten van The Sunday Times die vorige week met een nieuw corruptiedossier naar buiten kwam: Bheki Cele, de hoofdcommissaris van de Zuid-Afrikaanse politie, zou voor het nieuw hoofdkwartier van de politie een huurcontract getekend hebben dat de politie minstens 5 miljoen Euro per jaar gaat kosten.

Mzilikazi Wa Afrika werd woensdagmiddag gearresteerd door the Hawks, de speciale elite-eenheid van de Zuid-Afrikaanse politie die normaal enkel optreedt bij zware criminaliteit. Een team van tien special forces nam hem naar het politiecommissariaat van Nelspruit, en vanuit die cel zou hij donderdag overgebracht zijn naar het Kabokweni District Court - nabij Nelspruit. Beschuldiging: bezit van een copie... Tesamen met Wa Afrika zou ook een schooldirecteur terecht staan: die zou "de copie" naar The Sunday Times gefakst hebben. The Sunday Times had donderdagavond een kortgeding aangespannen tegen de Zuid-Afrikaanse politie, en rechter Johan Kruger - van het Hooggerechtshof in Pretoria - is het duidelijk niet eens met de gang van zaken. In een gemotiveerd vonnis veroordeelt hij duidelijk het politie-optreden dat, volgens rechter Kruger, in strijd is met de grondwet van Zuid-Afrika. "The freedom of the individual is a constitutionally protected value" - de vrijheid van elk individu is een recht dat door grondwettelijk beschermd is. Rechter Kruger van het Hooggerechtshof: "In the constitutional state, the Constitution reigns supreme. I am of the view that justice will be served if he is released. It is unlikely that a few hours of freedom should cause irrevocable harm to the state's case. If we err, we err on the side of freedom" - in een grondwettelijk regime zoals Zuid-Afrika is de Grondwet soeverein... het is niet aanneembaar dat de paar uur vrijheid die Wa Afrika nu krijgt onherstelbare schade zou aanrichten aan het dossier dat de politie tegen hem heeft. Rechter Kruger verwijst daarmee naar de zaak die donderdagnamiddag ingeleid werd voor het Kabokweni District Court, en waarbij Wa Afrika vrijlating op borgtocht gevraagd heeft tot de zaak ten gronde behandeld wordt. Salie Joubert, advocaat van de politie, zei evenwel dat belemmering van de rechtsgang en fraude ernstige misdrijven zijn en dat Wa Afrika's vrijheid maar tot vrijdag 08u30 zal duren. Vrijdagochtend behandelt de rechtbank van Nelspruit (Regional Court) de borg-aanvraag. Maar in elk geval moet hij volgens het Hooggerechtshof van Pretoria vrijgelaten worden tot die zaak voorkomt - en is het in strijd met de grondwet als de politie mensen aanhoudt zonder ernstige aanwijzing dat er een misdrijf gepleegd is.

Momenteel staan de Zuid-Afrikaanse pers en de Zuid-Afrikaanse regering nog in een ander dossier lijnrecht tegenover elkaar. De regeringspartij ANC / Cosatu heeft een wetsvoorstel ingediend - de Protection of Information Bill - waarbij elke informatieverspreiding over de regering, over ministeries en over andere staatsdiensten verboden wordt - tenzij de informatie meegedeeld werd door die diensten zelf. Klokkenluiders worden dan strafbaar in Zuid-Afrika, alsook kranten die berichten over verspillingen, schandalen of corruptie. De Zuid-Afrikaanse pers reageert furieus op het wetsontwerp en verwijt de regering dat ze de censuur van tijdens de apartheid herinvoert. Maar op donderdag hebben Jacob Zuma, de president van Zuid-Afrika en Kgalema Motlanthe, de adjunct-president, gezegd dat het een misverstand is: "de regering wil de pers niet muilbanden en we beschouwen de media niet als een vijand", aldus Zuma en Motlanthe. De president - die ook regeringsleider is - heeft de pers uitgenodigd op een vergadering met de top van de regering om het dossier te bespreken. Themba Maseko, woordvoerder van de president, kon nog niet zeggen wanneer de vergadering zal doorgaan omdat hij nog een datum moet vinden die past voor alle gesprekspartners.

• Klik hier voor ons bericht van woensdag: "journalist aangehouden in Zuid-Afrika".

5 augustus 2010 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl