Zuid-Afrika heeft er een medische wereldprimeur bij: tussen september en november 2008 hebben dokters van het Groote Schuur Hospitaal in Kaapstad vier niertransplantaties uitgevoerd op nierpatiënten die hiv-besmet waren. Ze kregen ook nieren van hiv-besmette donoren. De patiënten, één vrouw van 29 jaar en drie mannen van 37, 47 en 56 jaar, namen zowel voor als na de transplantatie aidsremmers (ARV - antiretroviral). De transplantaties zijn een wereldpremière voor Zuid-Afrika; ze werden uitgevoerd in hetzelfde ziekenhuis waar de meest bekende orgaantransplantatie ooit werd uitgevoerd: op 3 december 1967 heeft de Zuid-Afrikaanse dokter Christiaan Barnard in Groote Schuur (‘grotties' voor studenten geneeskunde) de eerste harttransplantatie ooit uitgevoerd. Het niertransplantatieteam van de Universiteit van Kaapstad (University of Cape Town) stond onder leiding van de Zuid-Afrikaanse dokter Elmi Muller; zij werd bijgestaan door haar Zuid-Afrikaanse collega's Kahn Delawir en Marc Mendelson. Het nieuws van de succesvolle transplantaties werd deze werk bekendgemaakt in het gezaghebbend Brits geneeskundig tijdschrift "New England Journal of Medicine". Volgens dokter Elmi Muller maken de vier patiënten het goed: "de nieuwe nieren van de patiënten werken goed en we hebben geen versterking gezien van het hiv-virus. Integendeel zelfs: de toestand van de meeste patiënten is verbeterd", aldus dr. Muller.

Het team van de Universiteit van Kaapstad heeft de transplantaties van eind 2008 gedurende één jaar medisch gevolgd, en na een positieve evaluatie heeft het nog vijf niertransplantaties uitgevoerd. Enkele patiënten zijn zelfs al terug aan het werk. Volgens dokter Elmi Muller waren de operaties medisch zeker verantwoord: de zorgverlening bij veel Zuid-Afrikaanse nierpatiënten uit achtergestelde gebieden is immers problematisch en de toegang tot nierdialyse is er zeer beperkt. "Veel nierpatiënten die in aanmerking komen voor nierdialyse worden bij gebrek aan toegang tot dialysetoestellen naar huis gestuurd om daar te sterven", zegt dr. Muller, en daarom vindt ze de transplantaties verantwoord. Nefroloog / nierspecialist dokter June Fabian vult aan: "in staatshospitalen waren hiv-besmette nierpatiënten uitgesloten voor niertransplantaties - en zelfs voor nierdialyse omdat er bijna geen hospitalen in rurale gebieden over dialysetoestellen beschikken. Bovendien is het aanbod aan donororganen dramatisch in Zuid-Afrika: volgens een recente studie van de Universiteit van Witwatersrand (WITS Johannesburg) wordt 28% van de donororganen afgewezen omdat de donor hiv-besmet was of aids had. Voor een niertransplantatie is de wachttijd in Zuid-Afrika tegenwoordig vier tot zes jaar", aldus nierspecialist June Fabian, die ook denkt dat de medische wereldprimeur een doorbraak ten gunste van hiv-besmette Zuid-Afrikaanse nierpatiënten betekent. Ook het Groote Schuur Hospitaal is tevreden met de doorbraak. Volgens prof. Bongani Mayosi, medisch hoofd van Grote Schuur, bewijzen de succesvolle transplantaties de mogelijkheden om de openbare gezondheidszorg in Zuid-Afrika via medische innovatie toegankelijk voor iedereen te maken.

• Bron (1) : New England Journal of Medicine, 17 juni 2010, nr 24, volume 362 (2336-2337)
• Bron (2) : idem, maar in pdf
• Meer nieuws over aids en hiv in Zuid-Afrika vind je in ons gelijknamig topic.
• Aids Foundation South Africa
• Groote Schuur Hospitaal Kaapstad (‘grotties' - GSH)
• Universiteit van Kaapstad - University of Cape Town

20 juni 2010 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl