Een nationale campagne van de Zuid-Afrikaanse lagekosten luchtvaartmaatschappij Kulula.com om passagiers te lokken voor het WK2010 Voetbal is al na een week stopgezet na protest van de FIFA. De advertentie van Kulula.com maakte nochtans geen letterlijke vermelding van namen, logo's of producten die verwijzen naar de Wereldbeker Voetbal en die door de FIFA als haar eigendom beschouwd worden. Maar Kulula.com had wel meerdere malen onrechtstreeks verwezen naar het Wereldkampioenschap Voetbal, en omdat dit tornooi in Zuid-Afrika momenteel alles overheerst duurde het voor de gemiddelde Zuid-Afrikaan twee seconden om de Kulula.com-advertentie te linken aan het WK2010. De advertentie werd in Engelstalige en de Afrikaanstalige Zuid-Afrikaanse kranten afgedrukt, o.a. in Rapport, de grootste Afrikaanstalige zondagskrant. De hoofding van die advertentie zegt al genoeg: "Kulula.com is de niet-officiële nationale luchtvaartmaatschappij van het Je-Weet-Wel". Heel de advertentie staat vol met logo's en merknamen die door Zuid-Afrika aan de FIFA geschonken zijn in ruil voor flink wat Zuid-Afrikaanse Randen, zeer tot ongenoegen van heel veel Zuid-Afrikaanse ondernemingen. Gewoon al het gebruik van namen zoals "World Cup" (Wereldbeker), "Zuid-Afrika 2010" en zelfs "ZA2010" zijn verboden voor wie er niet voor betaalt. Kulula.com mag in advertenties dus niet verwijzen naar de Wereldbeker Voetbal, maar het deed het toch - én ontkende het meteen. Het resultaat is een schersende advertentie die de Zuid-Afrikanen heel grappig vonden. We vermelden hier de Afrikaanstalige Kulula.com-termen:

• Kulula.com noemt zichzelf de Nie-amptelike nasionale lugredery van die ‘Jy-weet-wat' - in de Engelse versie de Unofficial national carrier of the 'You-know-what'.
• Kulula.com toont vuvuzela's, die lawaaierige één-toon-hoorns die in Zuid-Afrikaanse voetbalstadions voor veel ergernis zullen zorgen bij televisiekijkers en bij Oranje-supporters. Maar Kulula.com gebruikt niet het woord ‘vuvuzela', wel ‘rym nie met booboofela nie'.
• Het gebruik van een voetbal als afbeelding is uiteraard verboden, en dat wordt opgelost door er bij te schrijven: ‘dis nie sokkerballe nie" (sokker is het Afrikaans woord voor voetbal).
• Bij het voetbalfluitje klinkt dat ‘dis net 'n fluitjie, niks ernstig nie'.
• Het Cape Town Stadium (het splinternieuwe voetbalstadion in Groenpunt, Kaapstad) staat centraal op de advertentie, maar volgens Kulula.com is het Green Point Stadium van Kaapstad iets anders: ‘dis nie 'n stadion nie, dis net 'n groot, nuwe sjoe, maar dis mooi plek'.

De Zuid-Afrikaanse advocaten van de FIFA dreigden met een schade-eis van miljoenen Euro's en daarom heeft Kulula.com de advertentiecampagne ingetrokken. Nochtans heeft Kulula.com voldoende middelen om een juridisch gevecht aan te gaan: het is immers de lagekosten-maatschappij van Comair, en Comair is de Zuid-Afrikaanse franchise-afdeling van British Airways. Volgens Heidi Brauer, PR-manager van Kulula.com, was de reactie van de FIFA emotioneel. Volgens haar vinden mensen de advertentie grappig, en neemt alleen de FIFA de advertentie heel ernstig op. Toch is Heidi Brauer van Kulula.com niet opgezet met de manier waarop Zuid-Afrika zichtzelf verkocht heeft aan de FIFA: "de FIFA bezit geen vuvuzela's of voetbalstadions: die zijn van Zuid-Afrika. Maar zelfs de vlag van Zuid-Afrika is verkocht aan de FIFA". Toch waren de Zuid-Afrikaanse advocaten van de FIFA onverbiddelijk: volgens hen is het verdoken reclame voor het WK2010, en ook dat is verboden. Ze lieten Kulula.com de keuze: de campagne stopzetten of een proces krijgen. Wat Heidi Brauer, de PR-verantwoordelijke van Kulula.com niét openlijk zegt, is dat ze eigenlijk heel gelukkig is met de reactie van de FIFA. Ze heeft de inhoud van de boze FIFA-brief zelf via Twitter en Facebook gelanceerd, en het gevolg was een hele mediacampagne tegen de FIFA. De ‘verboden' advertentie werd intussen in zowat elke Zuid-Afrikaanse krant en op elke Zuid-Afrikaanse radiozender besproken. Gratis ditmaal. In enkele praatprogramma's op de Zuid-Afrikaanse televisie werd zelfs de vraag gesteld of het FIFA-verbod geen censuur betrof.

20 maart 2010 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl