Treinen Zuid-Afrika vanaf maandag in staking
Bij Transnet, het Zuid-Afrikaans overheidsbedrijf dat alle vervoerstakken groepeert, rommel het al twee weken. De vakbonden eisen een loonsverhoging van 15%, maar de Zuid-Afrikaanse regering wilde maar 8% toestaan: iets meer dan de jaarlijkse inflatie in Zuid-Afrika, die al enkele maanden tussen de 5 en 6% schommelt. Tijdens de eerste week van mei waren er hier en daar wat stakingen, maar omdat slechts 40% van de Transnet-werknemers toen aan die stakingen deelnam, was de weerslag op het openbaar vervoer beperkt. Bovendien had de regering na de eerste week staking de aangeboden loonsverhoging van 8% verhoogd naar 11%. De staking leek dus zo goed als afgelopen. Maar de vakbonden van PRASA (Passenger Rail Agency of South Africa) waren het daar niet mee eens en de afgelopen dagen hebben ze, na het eerste bod van 8%, nu ook het tweede bod van 11% loonsverhoging afgewezen: ze eisen de volle 15% die ze van bij het begin van de staking gevraagd hadden. PRASA is een belangrijk staatsbedrijf, met interstedelijke spoorverbindingen die Zuid-Afrikanen met veel tijd liever gebruiken dan binnenlandse vluchten. De belangrijkse Zuid-Afrikaanse treinroutes zijn de Trans Karoo (Pretoria-Johannesburg-Kaapstad), de Algoa (Johannesburg-Port Elizabeth), de Amatola (Johannesburg-Oos-Londen/East London), de Southern Cross (Kaapstad-Port Elizabeth), de Trans-Oranje (Kaapstad-Bloemfontein-Kimberley) en de Trans-Natal (Johannesburg-Durban). Veel belangrijker voor de economie van Zuid-Afrika is het Metrorail netwerk dat eveneens onder PRASA valt (Afrikaanse naam van PRASA: Suid-Afrikaanse Passasierspooragentskap). Metrorail brengt elke dag twee miljoen Zuid-Afrikaanse pendelaars van en naar hun werk in de belangrijkste industriesteden van Zuid-Afrika: Johannesburg, Kaapstad, Durban, Port Elizabeth, Oos-Londen. Terloops: het zijn Metrorail treinen die af en toe ons televisienieuws halen voor trainsurfing (of trainhopping): jongeren uit vooral Soweto die op en van rijdende treinen springen of over het dak van rijdende treinen lopen. Satawu en Utata, de twee grootste vakbonden van Transnet die volgende maandag staken, vertegenwoordigen samen 85% van de werknemers van PRASA (Satawu = African Transport and Allied Workers Union, Utatu = United Transport & Allied Trade Union). PRASA heeft trouwens zelf alle treinvervoer vanaf zondagnacht opgeschort, officieel "om de veiligheid van de pendelaars te garanderen". Iedereen bereidt zich in Zuid-Afrika dus voor op "de staking der stakingen", want pendelaars zullen vanaf maandag ander vervoer moeten zoeken om op hun werk te geraken - zoals bussen en taxi's (taxibussen). De afgelopen week hebben stakers in Port Durnford (nabij Empangeni, provincie KwaZulu-Natal) een goederentrein doen ontsporen: de trein was met dieselbrandstof op weg naar Swaziland. Transnet reageerde met een kortgeding en het wilde de staking laten verbieden, maar de Arbeidsrechtbank (Labour Court) van Durban ging niet verder dan een verbod op "geweld, intimidatie en vandalisme". De Zuid-Afrikaanse politie houdt daarom voor maandag niet alleen rekening met verkeersproblemen, maar ook met mogelijke sabotage-acties.
De energievoorziening van Zuid-Afrika komt nog niet in het gedrang, maar het staats-elektriciteitsbedrijf Eskom is zeer afhankelijk van toevoer van steenkool en Eskom-woordvoerder Dan Marokane maakt zich ongerust dat een lange staking Majuba zal platleggen. Majuba is een Zuid-Afrikaanse elektriciteitscentrale die volledig op steenkool draait dat via Transnet Freight Rail aangebracht wordt. Het Zuid-Afrikaans bedrijfsleven is ook niet opgezet met de treinstaking. Zo wordt bv. de export van Zuid-Afrikaans fruit bedreigd door de staking. Volgens Mitchell Brooke van de Citrus Growers' Association of Southern Africa was er tijdens de afgelopen stakingsweek enkel wat vertraging, maar kan dit rampzalig worden als koelwagons gedurende dagen geblokkeerd worden. Een andere tak van Transnet is Portnet, dat de havens van Zuid-Afrika beheert. Daar heeft de staking van de afgelopen dagen al wel veel schade veroorzaakt. Paul Scannell van scheepvaartbedrijf Seaclad Maritime heeft al drie schepen terug naar zee (Indische Oceaan) moeten sturen. Ook Oriental Shipping heeft dat moeten doen, met zelfs één cargoschip dat met zijn lading gewoon terug naar Port Louis (Mauritius) is vertrokken. Woordvoerder Ricky Omar waarschuwt dat de situatie uit de hand loopt en dat de toevoer van brandstof (diesel, benzine) naar Zuid-Afrika in gevaar komt: "Somebody has to urge the workers to work because it's really devastating", aldus Ricky Omar van Oriental Shipping. Ezrom Mabyana, voorzitter van vakbond Satawu schrijft de economische schade toe aan de arrogantie van Transnet. Maar BUSA (Business Unit South Africa - Besigheidseenheid Suid-Afrika) is het daar niet mee eens: BUSA erkent het recht op staken, maar wijst de vakbonden erop dat het uiteindelijk de verbruikers zullen zijn die de economische prijs van de staking zullen moeten betalen. Bovendien, aldus BUSA, zijn er veel berichten over moedwillige schade die toegebracht wordt door stakers en betogers.
Intussen heeft het neutrale Zuid-Afrikaanse bemiddelingsagentschap CCMA (Commission for Conciliation, Mediation and Arbitration) het dossier naar zich toegetrokken en de spelregels voor stakingspiketten bepaald voor de havens van Durban, Richardsbaai, Oos-Londen en Kaapstad. De Zuid-Afrikaanse luchthavens zijn immers nog niet betrokken bij de staking, maar als dit het geval zou zijn wordt de imago-schade voor Zuid-Afrika catastrofaal, op minder dan een maand voor het Wereldkampioenschap voetbal. Er zijn trouwens al veel internationale toeristen slachtoffer van de Transnet-staking, want de internationale treinreizen in Zuid-Afrika hebben last van de staking. Zo ligt de luxe Bloutrein (Blue Train) al een week plat, en collega/concurrent Rovos Rail - dat niet mee staakt - moest dinsdag zelfs een vliegtuig charteren om gestrande passagiers van de trein Kaapstad-Pretoria vanuit Kimberley naar het eindpunt Pretoria over te brengen. Rovos-eigenaar Rohan Vos is trouwens, namens zijn klanten/toeristen, heel boos op de stakers want donderdag moest Rovos zelfs een volledige treinreis van Pretoria naar Kaapstad annuleren. Zo'n treinreis met de Blue Train of met Rovos Rail is voor veel toeristen het hoogtepunt van hun Zuid-Afrika reis, naast een bezoek aan de Tafelberg in Kaapstad en een safari in het Nationaal Krugerpark. Maar Transnet is een Zuid-Afrikaans staatsbedrijf en dus valt de staking onder overmacht, wat volgens het Belgisch en Nederlands reisrecht betekent dat er geen schadevergoeding mogelijk is. Shosholoza Meyl, een privé-trein die gebruikt maar van Spoornet-materieel, heeft nog niet gezegd welke hinder ze ondervinden van de staking.
- CCMA South Africa - Commission for Concilation, Mediation & Arbitration (Zuid-Afrikaanse Commissie voor Verzoening, Bemiddeling en Arbitrage)
- Homepage Transnet
- Metrorail
- Blue Train / Bloutrein
- Rovos Rail
- Shosholoza Meyl
16 mei 2010 - www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl
| < Vorige | Volgende > |
|---|