Vandaag begint in het zonovergoten Durban, Zuid-Afrika, de jaarlijkse klimaatconferentie van de beschaafde wereld. Zo'n dertigduizend politici, ambtenaren, milieuspecialisten, exporten, technocraten, bureaucraten en milieu-activisten zullen in het hypermoderne ICC van Durban een oplossing zoeken voor de wereldwijde klimaat-problematiek.

Allemaal naar Durban!
Organisator van het feestgebeuren is de VN (Verenigde Naties - United Nations). Belangrijkste item van de klimaattop: de opwarming van de aarde, veroorzaakt door industriële vervuiling en ontbossing. Bij hun denkoefeningen worden de redders der aarde op de voet gevolgd door duizenden journalisten die, al dan niet als passagier van een vervuilend regeringsvliegtuig, veilig in Zuid-Afrika zijn geraakt. Tot 8 december zullen de meeste wereldleiders verblijven in één van de vele hotels op de Golden Mijl - want wat is er meer motiverend om de stijging van het zeewaterniveau te bespreken dan een terras met adembenemend zicht op de Indische Oceaan zelf? Alle hotels, gastenhuizen en country houses van Durban en omgeving zijn trouwens twee weken volzet. En dat geldt ook voor Umhlanga Rocks, de badplaats ten noorden van Durban die even wereldbekend was omdat Prins Albert van Monaco er op huwelijksreis was met zijn Zuid-Afrikaanse bruid Charlene Wittstock.

De anderen moeten hun verantwoordelijk nemen
Journalisten zullen in Durban nochtans enkel getuige zijn van schaduwboksen, navelstaren en verantwoordelijkheid ontlopen. Want ten eerste ontbreekt het de meeste landen én leiders aan politieke moed om hun nek uit te steken, en ten tweede is het al veel te laat om pas tijdens de conferentie in Durban een oplossing te vinden. En dat is goed nieuws voor gastland Zuid-Afrika dat liever niet te veel aandacht vestigt op zijn eigen energievoorziening: Zuid-Afrika haalt immers 85% van zijn elektriciteit uit steenkool - de meest vervuilende, fossiele brandstof. Maar op veel plaatsen in Zuid-Afrika zelfs via open mijnbouw beschikbaar. En als de Zuid-Afrikaanse gastheer zelf liever op de rem staat, waarom zouden de gasten dan aandringen op spoed - laat staan resultaat? Nee, dan gaan ze liever op safari in het Hluhluwe Nationaal Park, op drie uur rijden van Durban: in dat wildpark - waar de witte en zwarte neushoorn van uitroeiing gered werden, zie je immers de Big Five. En als er dan toch geen resultaat is op de conferentie heb je tenminste foto's van olifanten en leeuwen om mee thuis te komen.

Palaberen in werkgroepen
In het International Convention Centre van Durban - het grootste conferentiecentrum van de grootste badstad van Zuid-Afrika - zal de airconditioning keihard moeten werken om de verlichte geesten af te koelen. En niet alleen omdat het nu bijna zomer is in Zuid-Afrika. Wel omdat er veel, heel veel gepalaberd zal worden: in werkgroepen, in plenaire sessies en tijdens formele en informele bilaterale contacten tussen regeringsleiders en staatshoofden waarvan velen even sterk geïnteresseerd zijn in de klimaatproblematiek als in de pollutie op Antarctica. Tot december 2012 is de wereld immers gered, want dan pas vervalt het eerste deelakkoord van het Kyoto Protocol van 1997. En dat de twee meest vervuilende landen ter wereld, nl. Amerika en China dat verdrag niet erkennen (en erger: niet toepassen): daarover kan toch niemand struikelen? Als de milieuridders in Durban een verlenging van Kyoto goedkeuren zonder het akkoord van Amerika en China hebben ze ongetwijfeld hun geweten gesust. Maar het resultaat zal zijn dat het klimaat niét gered is. Het heeft immers geen zin dat de Lage Landen, Nieuw-Zeeland en Bhutan hun uitstoot beperken als de grootste vervuilers dat niet doen. En om ook het politiek correcte denken even te doorbreken: Kyoto geeft de ontwikkelingslanden en ontwikkelende landen de toelating om af te wijken van de norm zodat ze groei kunnen realiseren. Het gevolg is een stijging van het peil van de zeeën en oceanen, met kans op overstroming die vooral Afrika en Azië zal treffen. Maar ja, om dat aan te pakken moeten de gedupeerden toch zelf willen meewerken, nietwaar?

Klimaatfonds zonder geld
Tijdens de vorige klimaattop, in 2010 in het al even tropische Cancun (Mexico) werd een Klimaatfonds opgericht. Tegen 2020 moet daar 100 miljard US-Dollar inzitten. Fantastisch, niet? Ja, behalve dat men nog steeds geen akkoord heeft wie dat fonds moet spijzen. De meeste landen kijken naar Amerika. Maar dat land is het beu om de pispaal te zijn (cfr de uitsluiting bij Kyoto) zodat het land financiële steun voor het Climate Fund vooralsnog weigert. En eerlijk gezegd: kan men het de Amerikanen kwalijk nemen dat ze niet bereid zijn om hun eigen economische groei te beperken, als de rechtstreekse concurrenten dat ook niet doen? En zou men een mogelijke financier zoals Amerika niet beter wat beleefder behandelen als men er geld van wil hebben?

Westen versus ontwikkelde landen en ontwikkelende landen
Om de opwarming van de aarde te stoppen - laat staan terug te dringen - moet de uitstoot door de industrie aan banden gelegd worden, en dat betekent de facto een zekere beperking van de economische groei. De westerse landen - Amerika op kop - zijn bereid om hun verantwoordelijkheid op te nemen. Maar niet als hun rechtstreekse economische concurrenten het niet doen. En ze hebben hiervoor een heel goeg excuus. Nee, een heel goede reden zelfs: het heeft milieutechnisch (statistisch dus) geen zin dat Amerika zijn uitstoot beperkt als andere grootvervuilers zoals Brazilië en Rusland dat ook niet doen doen. De zgn. ontwikkelende landen zoals India, Brazilië en Zuid-Afrika moeten dus de westerse normen volgen, ook als dit hun economische groei beperkt. Er mag enkel vrijstelling gegeven worden aan een paar ontwikkelingslanden, nl. aan de landen waar de economische groei levensnoodzakelijk is om aan de basisbehoeften te vodoen. En dat begrip moet letterlijk genomen worden: enkel voor de landen van Afrika waar hongersnood dreigt mag de industrie vrijgesteld worden van CO2-verplichtingen: de uitstoot dus van de fameuze broeikasgassen. Maar alle andere landen, inclusief ontwikkelingslanden, moeten het milieu sparen - ook als hun concurrentie dat vroeger niet gedaan heeft.

Ontbossing
Hetzelfde geldt voor de ontbossing, die volgens het WWF (Wereldnatuurfonds) verantwoordelijk is voor een stijging van de temperatuur met 2° Celsius. Ook hiervoor moeten alle landen dezelfde normen hanteren, met een tijdelijke uitzondering voor de landen waar hout de enige manier is om zich te verwarmen en zichzelf een huis te verschaffen. We spreken dus weer over enkele landen in Afrika, niet over Aziatische ontwikkelende landen die hun economische groei realiseren via bv. palmolie-producten. Boskapping zorgt ervoor dat er minder lucht gefilterd wordt en volgens wetenschappers is de wereldwijde ontbossing verantwoordelijk voor 20% van de gestegen klimaatuitstoot.

Zuid-Afrika bouwt grootste steenkoolcentrale ter wereld
Maar ook de NGO's gaan niet vrijuit. Bepaalde organisaties - Greenpeace om ze niet bij naam te noemen - hebben volgens ons een politieke agenda waarbij ze westerse landen te hard aanpakken en ontwikkelingslanden / ontwikkelende landen te veel bepamperen. Op 7 november 2011 heeft Greenpeace geprotesteerd tegen de bouw van de Kusile centrale: een paar activisten lieten een vlag wapperen aan een werfkraan en ze ketenden zich een paar uur vast aan het toegangshek. Symbolisch evenwel, want Kusile is momenteel één grote, open bouwwerf. Het leverde de negen activisten van Greenpeace wat persaandacht en een boete op van 500 Rand elk (45 Euro). Kusile, gelegen tussen de N4 en de N12 in de provincie Mpumalanga, wordt de grootste elektriciteitscentrale op steenkool ter wereld. Maar het protest van Greenpeace komt te laat: de bouw is al begonnen in 2008 en tegen augustus 2014 levert een eerste unit al 800 MW. Tegen 2018 zal de lokale steenkool af zijn en dan 4.800 MW elektriciteit leveren. Het (eenmalig) protest van Greenpeace in Kusile is trouwens maar peanuts in vergelijking met bv. de inspanningen die Greenpeace zich getroost om de kernenergie van westerse landen aan te vallen. En laten we eerlijk zijn: zijn elektriciteitscentrales op steenkool niet even levensbedreigend als de kernafval van een kerncentrale? Tientallen Belgische en Nederlandse milieu-NGO's zullen dus in Durban hun stem laten horen. Maar gaan ze verder geraken dan het eigen geweten sussen en de eigen militanten tevreden stellen? Want Kopenhagen en Cancun hebben geleerd dat de meesten naar zo'n conferentie komen om zichzelf te horen en in beeld te komen. Nochtans moet er niet gekakeld worden: er moeten eieren gelegd worden. Er moet resultaat zijn.

De tijd dringt voor Ban Ki-moon
En zo zijn we stilaan bij de eindverantwoordelijke gekomen. Want laten we wel zijn: de opwarming van de aarde, de stijging van het waterpeil, het risico op overstromingen interesseert ons wél. Maar de eigenlijke organisator, en dat is de secretaris-generaal van Verenigde Naties, moet nu eens eindelijk zijn nek uitsteken en ervoor zorgen dat er een compromis gevonden wordt. En dat betekent: er zélf voor zorgen dat er een compromis op tafel komt en goedgekeurd wordt. Het ICC in Durban is een enorm vergadercomplex, met twee hallen zo groot als een voetbalveld en nog een evenveel vergaderruimte in open lucht. Maar iedereen die in het verenigingsleven of de bedrijfwereld actief is weet dat je geen resultaat kan bereiken als je met honderd mensen vergadert. In Zuid-Afrika wil men het met dertigduizend proberen... Dus Ban Ki-moon, stop met die nonsens! Vergeet even het democratisch principe van één man (één land) één stem, en leg een ontwerptekst op tafel die alle landen bindt, met uitzondering van de door droogte geteisterde landen uit de Hoorn van Afrika. De deadline is 8 december, sluitingsdag van de klimaattop.

(dit is een subjectieve en niet-wetenschappelijke bijdrage van een redacteur die niet op de klimaatconferentie in Durban aanwezig is)

Hier zouden onze klimaatproblemen moeten opgelost worden: het grote ICC - International Convention Centre van Durban, provincie KwaZulu-Natal, Durban. Achteraan op de foto: de Golden Mijl van Durban, aan de Indische Oceaan.

(bron : infozuidafrika be/nl - 28/11/2011)