infozuidafrika = informatie over Zuid-Afrika. Nu alle voetballiefhebbers Zuid-Afrika verlaten hebben kan de eindbalans van het WK2010 opgemaakt worden. We kijken eigenlijk met gemengde gevoelens terug op de wereldbeker voetbal: de organisatie verliep bijna vlekkeloos, maar sportief was het een zwak wereldkampioenschap - en bovendien verloor Oranje de finale. En vooral: stilaan blijkt dat het WK, ondanks de mooie beloftes van de regering en van Nelson Mandela, er niét voor gezorgd heeft dat het leven van de doorsnee Zuid-Afrikaan verbeterd is. Zo is er bv. niks fundamenteels veranderd aan de quasi uitzichtloze toestand van miljoenen arme Zuid-Afrikanen - en we houden hier geen rekening met het twintigtal sportprojecten die in zwarte townships werden opgestart. Alle winst is naar de FIFA gegaan en er was corruptie en geldverspilling tot op het hoogste niveau. Zo hebben diverse staatsdiensten voor hun topambtenaren voor 12 miljoen Euro tickets gekocht: Zuid-Afrikaans belastinggeld dat rechtstreeks naar de FIFA ging. Alleen al met dat weggegooid VIP-geld had men 5.000 eenvoudige woningen kunnen bouwen voor wie nu in een krot woont. De grootste ontgoochelingen waren evenwel voor de Zuid-Afrikaanse sportliefhebber. De nationale voetbalploeg deed het enorm slecht en de beloofde werkgelegenheid bleken enkel 450.000 tijdelijke jobs te zijn. Nog voor de start van het WK steeg de werkloosheid trouwens al terug. Voor het tornooi kwamen die jobs er voornamelijk in de bouwsector - voor de bouw van voetbalstadions of de aanleg of het onderhoud van wegen. En tijdens het tornooi hebben de veiligheidsdiensten en de horeca-sector voor extra werkgelegenheid gezorgd. Maar nergens zijn er vaste jobs bijgekomen.

In de toerismesector is het financieel verlies even dramatisch. De FIFA had aan hotels en gastenhuizen gevraagd om zich voor te bereiden op een invasie van rijke buitenlandse toeristen. Daarom had de FIFA al sedert 2008 via de eigen reisorganisatie Match alle hotels, gastenhuizen, country lodges en bed & breakfasts contractueel vastgelegd. Zelfs alle rondavels (chalets) van drie rustkampen van het Nationaal Krugerpark waren door Match afgehuurd. Veel Zuid-Afrikanen hadden daarom kamers in hun huizen laten ombouwen tot gastenkamers - wetend dat er honderdduizenden toeristen op reis naar Zuid-Afrika zouden komen. En ze sloten massaal een contract af met de FIFA, dat hen van 11 juni tot 11 juli 2010 een 100% bezetting garandeerde, weliswaar aan de prijzen van 2008. Maar naarmate het tornooi dichterbij kwam, maakt het optimisme plaats voor realisme. En zelfs pessimisme, toen zes weken voor het tornooi bleek dat FIFA/Match in de boekingsovereenkomst een clausule had vermeld dat het de gereserveerde kamers mocht annuleren tot zes weken voor datum. En dat gebeurde massaal: bijna alle guest houses en tientallen Zuid-Afrikaanse hotels hadden opeens geen boekingen meer. Ook Plan B dat SANParks opgezet had voor de rustkampen Skukuza, Berg-en-Dal en Onder-Sabie (Lower Sabie) in het Krugerpark was opeens niet meer nodig - tot grote vreugde van Zuid-Afrikaanse safari liefhebbers die dan toch tijdens het WK in hun geliefde Zuid-Afrikaans wildpark konden overnachten. Enkel tijdens de vier weken van het tornooi was er sprake van een zekere toerismeboom, maar vooral internationale (Europese) toeristen bleven weg: er werden er 500.000 tot één miljoen overzeese toeristen verwacht, en uiteindelijk trokken zo'n 190.000 voetballiefhebbers naar het land van Kaap de Goede Hoop. Er was wel grote belangstelling uit andere Afrikaanse landen, maar eens die ook (en snel) uitgeschakeld waren, werd het zowaar kalm en rustig in Zuid-Afrika.

Maar de grootste slachtoffer van het WK voetbal is ongetwijfeld de Zuid-Afrikaanse belastingbetaler, die nog jaren zal moeten afbetalen voor de infrastructuur die het voor de FIFA mogelijk moest maken om miljarden te verdienen aan het tornooi. Wat de FIFA vroeg, kreeg het. Een aparte rijstrook op een snelweg? Werd aangelegd. Snel een nieuwe luchthaven in Durban? Komt in orde. Tachtig nieuwe touringcars om alle bobo's te vervoeren? OK. En zo ging het verder, in de meestal geheime afspraken tussen de Zuid-Afrikaanse regering en de FIFA. Er is niemand in Zuid-Afrika die eraan twijfelt dat er onderweg geld bleef plakken: zo ingeburgerd is corruptie tegenwoordig in Zuid-Afrika. In totaal heeft Zuid-Afrika 46 miljard Rand (bijna 5 miljard Euro) geïnvesteerd in het WK: 38 miljard Zuid-Afrikaanse Rand (4,1 miljard Euro) door de regering en 8 miljard Rand (860 miljoen Euro) door de privé-sector. Zo'n investering kan geen enkel land terugverdienen aan een tornooi, en de goodwill die het creëerde is Zuid-Afrika al kwijt door de stakingsgolf die het land enkele weken na het WK gedurende weken lam legde.

De grootste uitgavenposten zijn de voetbalstadions die speciaal gebouwd werden voor het WK - of de verbouwing van bestaande stadions. In Zuid-Afrika noemt men ze nu al white elephants - witte olifanten. Prachtige bouwwerken die enorm veel geld gekost hebben, maar ze zijn zoals witte olifanten in de Zuid-Afrikaanse savanne: ze vallen op, en daarmee is er alles over gezegd. Men was immers vergeten om voor het WK contracten af te sluiten met voetbalclubs, rugbybonden e.d. voor het gebruik van de stadions na het WK.

Kostprijs van enkele van die Zuid-Afrikaanse white elephants:

• 3,4 miljard Rand (366 miljoen Euro) voor het Soccer City Stadium in Soweto / Johannesburg (intussen noemt dit stadion het FNB Stadium);
• 4,5 miljard Rand (485 miljoen Euro) voor het Cape Town Stadium in Groenpunt (Green Point, Kaapstad);
• 3,1 miljard Rand (334 miljoen Euro) voor het Moses Mabhida Stadium in Durban, een stad die relatief gezien weinig voetbalsupporters telt omdat er voornamelijk Indiërs wonen, en die cricket verkiezen boven voetbal;
• 1,9 miljard Rand (205 miljoen Euro) voor het Nelson Mandela Bay Stadium in Port Elizabeth;
• 1,3 miljard Rand (140 miljoen Euro) voor het giraffen-stadion in Nelspruit: het Mbombela Stadium, met zijn opvallende steunbalken in de vorm van een giraf;
• 330 miljoen Rand (35 miljoen Euro) voor de verbouwing van het Royal Bafokeng Stadium in Rustenburg;
• 350 miljoen Rand (37,5 miljoen Euro) voor de verbouwing van het Free State Stadium in Bloemfontein.

WK Zuid-Afrika : onze Grote Vijf (the Big Five) van de aangenaamste verrassingen:

1. De veiligheid in Zuid-Afrika tijdens het WK: dankzij de mobilisatie van 41.000 politieagenten werd het een geweldloos wereldkampioenschap. Uiteraard zijn er hier en daar wel wat incidenten geweest - vooral diefstal uit hotelkamers - maar de gevreesde golf van overvallen bleef uit. De Zuid-Afrikanen houden hier evenwel een kater aan over: ze vragen zich af waarom de politie er wél in slaagt om het land gedurende één maand veilig te houden.
2. De globale organisatie van het WK verliep zo goed als feilloos, alle wedstrijden begonnen op tijd, de rechtstreekse tv-uitzendingen waren in orde. Nergens was er stroomuitval - iets dat voor het WK maandelijks in Zuid-Afrika gebeurde. Al heeft men dat probleem gedeeltelijk verholpen door voor elk stadion stroomgeneratoren in te schakelen.
3. De Oranje Karavaan en de Oranje Camping. Het leek bij wijlen wel een nieuwe Grote Trek van Nederlanders in Zuid-Afrika.
4. Het gedrag van de supporters. Er was geen enkel incident waarbij supporters met elkaar op de vuist gingen, ook niet na zwaar beladen wedstrijden zoals Engeland-Duitsland.
5. Zuid-Afrika heeft op geen enkel ogenblik de indruk gewekt dat het een sexbestemming is (want dat is het écht niet). Integendeel zelfs: mede omdat aids en hiv er zo verspreid zijn - en alle toeristen duidelijk gewaarschuwd waren - was prostitutie een marginaal verschijnsel.

Zuid-Afrika : de Grote Vijf (the Big Five) van de grootste organisatorische flaters:

1. De vuvuzela die het voor miljoenen televisiekijkers verpest heeft. Niet alleen infozuidafrika stond vooraf sceptisch tegenover die vervelende trompetten: ook spelers en trainers wilden een ban - iets dat de Zuid-Afrikaanse Rugbybond en de UEFA nu trouwens wel doen.
2. De corrupte ambtenaren van tientallen Zuid-Afrikaanse staatsdiensten die samen voor 12 miljoen Euro tickets gekocht hebben. Goed voor de FIFA dat 100% van de ticketontvangsten kreeg - en er geen Zuid-Afrikaanse btw moest op betalen.
3. De Zuid-Afrikaanse luchthavenbeheerder ACSA in Durban die een paar VIP's en bobo's belangrijker vond dan duizenden voetbalsupporters. Enkele uren voor de halve finale werden een tiental lijnvluchten teruggestuurd naar hun vertrekplaats, niettegenstaande ze al maanden ervoor een ‘slot' gekregen hadden. Een slot is de luchtvaartterm voor de korte periode - meestal 15 minuten - die aan de piloot de zekerheid geeft dat hij tijdens zijn slot zeker mag opstijgen of landen. ACSA heeft het slot van meer dan tien lijnvluchten ingetrokken toen die al opgestegen waren richting Durban. De reden? De piloten van een tiental zgn. VIP-vluchten parkeerden na de landing doodleuk op de taxibanen van Durban zodat lijnvluchten niet meer van de landingsbaan weg konden. De luchthavenbeheerder stond er bij en keek er naar, en honderden supporters konden hun peperdure voetbaltickets gebruiken om een braai (barbecue) aan te steken. Nadien kregen ze van ACSA 400 Rand (43 Euro) schadevergoeding, terwijl een Tribune 1 plaats al 4.200 Rand (453 Euro) kostte.
4. De FIFA en Match die de hele Zuid-Afrikaanse toerismesector hebben opgelicht. Het verhaal vind je hierboven.
5. De witte olifanten : nutteloze investeringen in infrastructuurwerken die de dag na het WK al overbodige prestigeprojecten zijn geworden. Ook dit lees je hierboven.

Zuid-Afrika : de Grote Vijf (the The Big Five) van de sportieve ontgoochelingen:

1. Het geringe aantal doelpunten tijdens heel het tornooi. Was het winterweer misschien de oorzaak? Voetballers houden er niet echt van om bij 5° Celsius te moeten spelen.
2. Het falen van de thuisploeg Bafana Bafana: Zuid-Afrika overleefde zelfs de eerste ronde niet - de eerste keer trouwens dat het gastland van een WK zo iets overkomt.
3. Het falen van de wereldsterren : geen enkele speler heeft dit tornooi beheerst. Topspelers zoals Lionel Messi en Cristiano Ronaldo haalden trouwens de finale niet.
4. Oranje dat het in een potige finale liet afweten.
5. De vele vergissingen van scheidsrechters op cruciale fases. De afgekeurde goal van Engeland tegen Duitsland zal nog tientallen jaren te zien zijn in alle sportoverzichten. We hadden er geen octopus voor nodig om te voorspellen dat een fout van de Britse scheidsrechter Webb uiteindelijk beslist heeft over het tornooi: de ref kende Nederland op het einde van de finale geen hoekschop toe, en Spanje scoorde uit de tegenaanval.

Ons topic WK Voetbal vind je hier.

www.infozuidafrika.be - www.infozuidafrika.nl  - 3 sept 2010