De Vakantiebeurs Utrecht is de grootste reisbeurs van Nederland. Van woensdag 13 januari tot en met zondag 17 januari 2010 hopen honderden standhouders dat de Nederlandse toerist hen uitkiest voor de boeking van hun volgende vakantiebestemming. Omdat de Vakantiebeurs Utrecht dit jaar geopend wordt door Marthinus van Schalkwyk, de Zuid-Afrikaanse minister van Toerisme, en omdat er in Nederland heel wat illegale reisorganisatoren actief zijn op Zuid-Afrika nemen we de oproep van de ANVR over. Met het Wereldkampioenschap Voetbal in het vooruitzicht zijn er immers op korte tijd veel ‘Zuid-Afrika-specialisten' bijgekomen die niet aangesloten zijn bij SGR (Stichting Garantiefonds Reisgelden). Net na de Vakantiebeurs Utrecht begint het Vakantiesalon van Antwerpen, en ook daar zijn er elk jaar reisorganisatoren te vinden die niet in regel zijn met de Belgische en/of de Europese wetgeving.

De ANVR, de grootste Nederlandse reiskoepel, heeft nu een dubbele waarschuwing voor de Nederlandse toerist:

• Malafide websites: er zijn enkele portaalsites die wel zeggen dat ze samenwerken met reisondernemingen die aangesloten zijn bij ANVR of SGR, maar dat klopt niet altijd. Enkel een controle via ANVR.nl of SGR.nl biedt die zekerheid. Maar eigenlijk is dat niet relevant, want veel belangrijker is dat de onderneming aan wie je betaalt verzekerd is tegen financieel onvermogen. Een portaalsite of een internetbedrijf heeft zo'n verzekering niet wat betekent dat je jouw geld kwijt bent als de portaalsite of het internetbedrijf failliet gaat. Websites zoals vakantiewaardebon.nl en boekvandaag.nl zijn volgens de ANVR dus te kwader trouw: ze schermen met het lidmaatschap van SGR.nl van de reisorganisatoren waarmee ze samenwerken, maar die verzekering geldt niet voor wie aan de portaalsite betaalt. De ANVR wil het boeken van reizen via internet niet ontmoedigen: de ANVR wil de klant enkel waarschuwen dat hij goed moet opletten bij wie hij boekt - en vooral aan wie hij betaalt. De ANVR waarschuwt ook heel concreet tegen de .nl-site van de Spaanse ticketboekingssite TerminalA: volgens de Spaanse pers hebben zij een schuld van vele miljoenen euro's bij de IATA-luchtvaartmaatschappijen.
• Malafide reisondernemingen: dit zijn reisorganisatoren die wel geregistreerd zijn als firma, maar die geen garantie geven in het geval van een faillissement - wat in Nederland verplicht is. De ANVR meldt regelmatig nieuwe dossiers aan de Consumentenautoriteit (CA), maar tot dusver zonder succes. Voor de ANVR is de maat nu vol, en de beroepsvereniging zal voortaan zelf juridisch optreden tegen zulke illegalen: "Het gaat hier immers om oneerlijke concurrentie tegenover wie wel verzekerd is", aldus Frank Oostdam, directeur van de ANVR.

Tot zover de Nederlandse reismarkt. In België is de situatie nog strenger voor vakantiesalons want Vlaanderen, Wallonië en Brussel hebben naast de verplichte verzekering tegen faillissementen ook een vergunningsplicht. Dat betekent dat er bij ons geen reizen te koop mogen aangeboden worden zonder een vergunning van reisbureau of reisorganisator. In 2005 heeft de Antwerpse rechtbank van Koophandel trouwens op verzoek van de Vereniging van Vlaamse Reisbureaus een grote Nederlandse reisorganisator veroordeeld omdat die op het Vakantiesalon van Antwerpen reizen te koop aanbood zonder Belgische vergunning en zonder verzekering tegen financieel onvermogen. De Nederlandse reisorganisator was weliswaar aangesloten bij SGR.nl, maar de polis van SGR.nl stelt dat de dekking niet van toepassing is op reizen die op buitenlandse beurzen verkocht worden. En dat druist in tegen de overkoepelende Reiscontractenwet: alle consumenten die in een land van de Europese Unie een reis boeken moéten verzekerd zijn tegen financieel onvermogen - om het even uit welk land die reisorganisator afkomstig is.

Daarom hebben we op 6 december 2009 deze waarschuwing online gezet voor Oranje-supporters die naar het Wereldkampioenschap Voetbal gaan: 

Let er bij het boeken van uw reis steeds op dat uw reisorganisator, touroperator of reisbemiddelaar verzekerd is bij een garantiefonds. Dit is een verplichting die de Europese wetgeving oplegt voor alle reizen die in Europa te koop worden aangeboden. Met zo'n verzekering bent u gedekt tegen de onaangename gevolgen van een eventueel faillissement. Zo'n garantiefonds komt immers tussen indien de uitvoering of de verderzetting van uw reis in het gedrang zou komen door het financieel onvermogen van de reisorganisator. Het boeken van een reis bij een illegale reisorganisator kan je echt zuur opbreken.

Zowel in België als in Nederland zijn alle leden van een beroepsvereniging ook verplicht om algemene voorwaarden te aanvaarden die de beroepsvereniging bepaald heeft. Je zal bv. merken dat het begrip 'overmacht' bij een illegale reisorganisator veel te ruim geïnterpreteerd wordt.

Ook buitenlandse touroperators die in België of in Nederland reizen verkopen op een toerismebeurs, op een vakantiesalon of op een lokale handelsbeurs moeten een verzekering tegen financieel onvermogen hebben. En vooral: iedereen die reizen via het internet verkoopt via een .be-domeinnaam of .nl-domeinnaam moet aan die Europese verplichting voldoen. Zo'n verzekering tegen financieel onvermogen is voor de reisorganisator trouwens geen dure verzekering. Maar alle Belgische en Nederlandse verzekeraars controleren de boekhouding en de solvabiliteit van kandidaat-leden, en wie zich niet wil of kan verzekeren heeft wellicht iets te verbergen.

In België is er bovendien een vergunningsplicht voor iedereen die reizen organiseert en/of verkoopt: reisbureaus, reisorganisatoren, touroperators. Een internetbedrijf dat reizen organiseert valt ook onder deze wetgeving en moet een vergunning aanvragen bij één van de drie officiële instanties: Toerisme Vlaanderen (voor Vlaanderen en Nederlandstalig Brussel), CGT (voor Wallonië) of Cocof (voor Franstalig Brussel). Zo'n vergunningnummer krijg je enkel als je beroepsbekwaamheid kan bewijzen, als je voldoende financiële reserve hebt en als je een verzekeringspolis tegen financieel onvermogen kan voorleggen. België past een nultolerantie toe voor wie reizen verkoopt zonder vergunning: wie het probeert krijgt binnen de kortste keren een dagvaarding van de Vereniging Vlaamse Reisbureaus in de bus - en dat geldt ook voor wie verkoopt via een .be-domeinnaam.

In Nederland is er geen vergunnings- of registratieplicht. Een verzekering tegen financieel onvermogen is wél verplicht: het is immers een Europese verplichting. Spijtig genoeg wordt dit in Nederland niet zo streng gecontroleerd als in België en daarom moet je, als Nederlandse consument, extra waakzaam zijn als je via internet op zoek gaat naar een reisorganisator voor Zuid-Afrika. Heel wat reisorganisatoren hebben namelijk geen verzekering tegen financieel onvermogen en zijn dus niet meer dan een internetbedrijf - ook al staat er "reizen" in hun benaming. Er zijn zo'n 20 niet-verzekerde (en dus illegale) Nederlandse reisorganisatoren die reizen aanbieden naar Zuid-Afrika!

infozuidafrika.be en infozuidafrika.nl zijn geen reisbureau noch touroperator. Bij ons kan je dus geen reis boeken.

Conclusie voor Nederland:

• een Nederlandse website met "reizen" of "travel" of "tours" in de url is géén garantie dat het een verzekerde reisorganisator is;
• de naam en/of het logo van de verzekeraar moet op de website vermeld worden: meestal is dit Stichting Garantiefonds Reisgelden - SGR.nl;
• wees wantrouwig als er geen straatadres en/of geen vast telefoonnummer vermeld wordt;
• wees wantrouwig als er geen lidmaatschap van de beroepsvereniging ANVR vermeld wordt;
• wees wantrouwig als men wél schermt met andere referenties die eigenlijk niet relevant zijn, zoals de Kamer van Koophandel, een bankrekening, een Zuid-Afrikaanse toerisme-organisatie, het lidmaatschap van een hulporganisatie, het logo van een natuurvereniging, enz.
• als je twijfelt, vraag het aan Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Conclusie voor België:

• een Belgische website met 'reizen', 'travel' of 'tours' in de url is bijna altijd verzekerd;
• als je geen vergunningnummer ziet op een Belgische site, controleer dan het lidmaatschap bij de beroepsverenigingen V.V.R. (Vereniging Vlaamse Reisbureaus) of UPAV (Union Professionelle des Agences de Voyages) of ABTO (Association of Belgian Tour Operators) of bij het waarborgfonds Garantiefonds Reizen;
• als dit niet het geval is, controleer dan de gegevens op Travelstreet.com;
• als je twijfelt, vraag het aan Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Meer informatie over dit onderwerp:

• Waarschuwing vanwege de ANVR.nl
• Waarschuwing vanwege de VVR.be
• Consumentenautoriteit Nederland wint eerste verzoekschriftprocedure
• Nederland: veegactie van ongedekte touroperators